آموزش بورس

حجم مبنا در بورس و محاسبه آن

حجم مبنا در بورس و محاسبه آن

حجم مبنا جزو اصطلاحاتی است که بیشتر افراد تازه وارد آن را شنیده اند اما عموما بیشتر این افراد نمی دانند که حجم مبنا چیست و چه کاربرد هایی دارد . حجم مبنا در واقع چهارچوب و ساختاری است که مانع از نوسان بیش از اندازه سهم ها در بازار می شود . این فاکتور اجازه می دهد تا تمام فعالان بازار بورس از جمله سرمایه گذاران ، شرکت ها و کارگزاری ها بتوانند با اطمینان بیشتری در این بازار به معامله بپردازند . وجود حجم مبنا مانع از نوسان قیمت با معاملات کوچک می شود و همین موضوع یکی از فاکتور هایی است که مانع از دخالت های کاذب در روند قیمت می شود . اما حجم مبنا چگونه این کار را انجام می دهد ؟ اگر شما هم تمایل دارید تا به پاسخ این سوال برسید، بهتر است تا انتهای این متن با ما همراه شوید .

حجم مبنا چیست و چگونه عمل می کند ؟

در  تمام بازار های بورسی جهان چهارچوب ها و قوانین خاصی تعریف شده تا مانع از نوسان بیش از اندازه سهام شود . این موضوع مانع از دخالت بازارگردان ها بر روی یک سهم می شود و به همین سبب فعالان بازار بورس با اطمینان بیشتری به معامله می پردازند چرا که می دانند این چهارچوب بازار را در مسیر صحیح به جلو می برد. این چهارچوب قانونمند در بازار ایران حجم مبنا نام دارد . این ساختار در سال 1382 و در زمان تصدی گری دکتر حسین عبده تبریزی ایجاد شد. بر این اساس حجم مبنا را حداقل میزان سهام مورد معامله در یک روز می دانستند تا سهم بتواند تا حد دامنه نوسان خود رشد و یا افت داشته باشد .

البته این حجم در طول سالیان تغییرات مختلفی را به خود دید . برای مثال در سال اول این حجم 15 درصد از سهام کل شرکت در یک سال بود . به عبارتی برای اینکه سهم یک شرکت به دامنه نوسان برسد می بایست حداقل 15 درصد از کل سهام آن در طول یک سال مورد معامله قرار می گرفت . حال اگر این درصد را بر روی تعداد روز های کاری یک سال (250 روز ) تقسیم نمایید به عدد 6 ده هزارم (0.0006) می رسید . به عبارت ساده تر می بایست در هر روز کاری حدود شش ده هزارم سهام یک شرکت معامله شود تا به دامنه نوسان برسد . البته این موضوع در سال بعد به 20 درصد افزایش یافت و لذا حجم مبنای روزانه به 0.0008 رسید . البته این موضوع مربوط به بازار بورس تهران است . در بازار فرابورس حجم مبنا برای کلیه شرکت های بورسی معادل 1 بود . این موضوع تا چند ماه پیش هم ثابت بود تا اینکه در اسفند 1398 این قانون هم تغییر کرد و برای شرکت های فرابورسی هم حجم مبنا مطابق با استاندارد های بورس تهران تغییر کرد.

یک مثال ساده تر از حجم مبنا

برای اینکه بتوانید عملکرد حجم مبنا را به خوبی دریابید . به این مثال دقت فرمایید . تصور کنید که سهام یک شرکت 100 میلیون واحد است  که 0.0008   آن برابر با 80 هزار سهم می باشد . به عبارت ساده تر باید در طول یک روز حداقل 80 هزار سهم از این سهام مورد معامله قرار بگیرد تا مطابق دامنه نوسان کاهش یا رشد داشته باشد . حال اگر حداقل 80 هزار سهم معامله شود ، قیمت پایانی آن سهم معادل با میانگین موزون قیمت های معاملات تغییر می کند. اما اگر کمتر از 80 هزار سهم معامله شود ، قیمت پایانی با استفاده از حجم مبنا پوشش داده می شود.

نحوه محاسبه قیمت پایانی به وسیله حجم مبنا

همانگونه که تا الان دریافته اید ، حجم مبنا می تواند قیمت پایانی را تعیین نماید . این شیوه از تعیین قیمت پایانی در واقع بر مبنای قانون جدید سازمان بورس تعیین شده است و اجازه قیمت سازی های کاذب را نمی دهد . به عبارت ساده تر این کار یک چهارچوب کلی را تعیین می کند که سبب می شود قیمت بر روی مسیر طبیعی خود حرکت نماید. محاسبه این چهارچوب بر اساس یک فرمول خاص انجام می شود که مراحل مختلفی دارد . بر طبق این فرمول ابتدا اختلاف میانگین وزنی معاملات امروز و قیمت پایانی دیروز محاسبه می شود. سپس این عدد به دست آمده توسط حجم مبنا تعدیل می شود و عدد به دست آمده میزان رشد یا کاهش قیمت امروز خواهد بود . اجازه دهید این موضوع را هم با یک مثال ساده برایتان شرح دهیم. فرض کنید حجم مبنا برای یک نماد خاص 80  هزار می باشد و در یک روز تنها 40 هزار آن (یعنی نصف آن) مورد معامله قرار گرفته است . از طرفی قیمت پایانی روز گذشته 50 تومان بوده و میانگین وزنی معاملات امروز هم 60 تومان بوده است .

10=50-60 : اختلاف میانگین وزنی معاملات و قیمت پایانی روز قبل
5=10×0.5: تعدیل به وسیله حجم مبنا (نصف حجم مبنا معامله شده )

پس قیمت پایانی امروز 5 تومان رشد خواهد کرد .

این شیوه محاسبه بصورت اتوماتیک و در تمام نماد ها انجام می شود و همین موضوع به فعالان اطمینان می دهد که قیمت ها بدون دخالت های کاذب و به شیوه ای اصولی ساخته می شوند .

حجم مبنا متناسب با شرکت ها

همانگونه که عنوان کردیم در اسفند 98 قوانین حجم مبنا شاهد تغییرات مختلفی بود و این تغییرات سبب شد تا حجم مبنا متناسب با نوع شرکت ها و تعداد سهام و سرمایه تغییر نماید.  برای مثال در شرکت هایی که تعداد سهام زیادی دارند، عموماً حجم مبنای آن ها نیز بیشتر بوده و لذا میزان نوسان هم کمتر است چرا که نیازمند  معاملات بیشتری در طول یک روز هستند . این موضوع سبب می شود تا این شرکت ها گزینه مناسبی برای نوسان گیری نباشند . اما در عوض شرکت هایی که تازه عرضه شده اند و یا شرکت های کوچک می توانند برای نوسان گیری گزینه مناسبی باشند .

حجم مبنا متناسب با شرکت ها

حجم مبنا متناسب با شرکت ها

این فاکتور بسته به نوع بازار و البته شرکت و ارزش سهام آن متفاوت خواهد بود . در قانون جدیدی که اعمال شده است برای حجم مبنا حداقل ارزش های تعیین شده و حجم مبنای شرکت ها نباید کمتر از آن باشد . این قانون به شرح زیر است .

سرمایه شرکت حداکثر ارزش حجم مبنا
شر کت با سرمایه کمتر از 20 هزار میلیارد ریال 100 میلیارد ریال
شرکت با سرمایه حداقل 20 هزار میلیارد ریال و بالاتر 120 میلیارد ریال

 

 

البته این تقسیم بندی با توجه به نوع بازار هم متفاوت خواهد بود که مطابق جدول زیر انجام می شود .

نوع بازار حداقل ارزش حجم مبنا
بازار اول و دوم فرابورس 50 میلیارد ریال
تابلو زرد 20 میلیارد ریال
تابلو نارنجی 10 میلیارد ریال
تابلو قرمز 5 میلیارد ریال

 

این موارد مشروحی از حجم مبنا در شرکت های مختلف بازار بورس بود . البته باید عنوان کنیم که این حجم کاملاً قابل انعطاف و داینامیک است. برای مثال اگر قیمت سهم بالاتر برود این حجم مبنا کاهش می یابد و اگر قیمت سهام هم کم شود، این حجم مبنا هم رشد می کند . در کنار این موارد حجم مبنا در آخرین روز معاملاتی هفته و بر اساس قیمت پایانی سهم مذکور محاسبه  و در اولین روز کاری هفته بعد اعمال می شود . ابن موارد در واقع چکیده ای از کارکرد حجم مبنا در بورس ایران بود . این حجم می تواند تاثیرات مختلفی بر روی سهم بگذارد و تا حدی هم بر روی معاملات موثر است . ما نحوه استفاده از جم مبنا و تاثیر آن در معاملات را در دوره جدید آموزش راز های حجم مبنا در بورس بصورت کامل شرح داده ایم .

بیشتر یاد بگیرید  انواع بازار بورس در ایران

2 دیدگاه در “حجم مبنا در بورس و محاسبه آن

  1. رئیسی گفت:

    سلام استاد
    من سهم خپارس رو نمونه میارم ؛ این سهم مدتهاست که حجم مبناش دقیقا ۴ در ۱۰ هزار هستش
    هر چی هم قیمتش میره بالاتر باز فرقی نمیکنه
    مثلا تو خرداد ماه که قیمتش حوالی ۶۰۰ تومن بوده و حتی اردیبهشت ماه هم همین حجم مبنا رو داشته و فرقی نکرده ، یعنی ۹ میلیون و خرده ای
    ولی تو فروردین که حوالی ۳۰۰ تومن بوده ؛ حجم مبنای ۱۸ میلیونی داشته

    به هر حال این هفته با هفته بعدش قاعدتا باید کمی تفاوت کنه ؛ اما ظاهرا همون ۴ در ۱۰ هزار تاست و اصلا مدتیه تغییر نکرده
    ممنون میشم راهنمایی کنید
    ایمیل رو هم میدم پایین
    ممنونم

    1. mohammadrasoliy گفت:

      باعرض سلام پیشنهاد من به شما این است که دوره حجم مبنا در بورس را مطالعه کنید ارزش مبنا را فراموش نکنید

دیدگاهتان را بنویسید

You have to agree to the comment policy.